Emirgan Camii – Emirgan Hamid-i Evvel Camii

Yazar Admin / 29 Nisan 2011. Kategori İSTANBUL'DAKİ TARİHİ YAPILARIN DÜNÜ VE BUGÜNÜ

Emirgan Hamid-i Evvel Camii(Emirgan Camii),Emirgan(http://www.degisti.com/index.php/archives/12486) Boyacıköy Caddesi ile Doğru Muvakkithane Sokağı’nın köşesinde, Emirgan iskelesinin karşısında yer alır. Yapı, ana kapısı üzerindeki kitabeye göre 1779-1780 yıllarında Sultan I. Abdülhamit tarafından, şehzedelerinden Mehmet ve onun annesi Hümaşah Hatun için yaptırılmıştır. 1838’de II. Mahmut tarafından onartılan cami, kesme taştan, tek minareli, kiremit örtülü bir yapıdır. Caminin bitişiğindeki Hünkar Dairesi karşısında,1783 yılına ait Emirgan Çeşmesi bulunmaktadır. (http://www.degisti.com/index.php/archives/1591)

17.yüzyıla kadar Feridun Paşa Bahçesi diye adlandırılan, bugünkü caminin üzerinde bulunduğu  arsayı,Sultan IV.Murat,Revan Seferi’nden sonra Emirgüneoğlu Yusuf Paşa’ya vermiş; o da buraya bir köşk inşaa etmiştir. O günden sonra da bölgeye ” Emirgün”, “Mirgün”, ” Emirgan” denmiştir.150 yıl kadar sonra köşk harap olunca, Sultan I Abdülhamit  köşkü yıktırıp, eşi Hümaşah Hatun ve oğlu Mehmet için, kendi adıyla anılacak bu camiyi yaptırmıştır.

Cami, bugün hala ayakta olan bir meydan çeşmesiyle, günümüze ulaşmayan hamam, fırın, değirmen gibi yapılarla bir külliye şeklinde inşaa edilmiştir. Ama bugün burada mevcut olan cami,sol taraftaki avlu kapısı üzerinde bulunan Yesarizade Mustafa imzalı kitabeye göre, II. Mahmut döneminden kalmadır.Yapının mimari üslubu ve süslemeleri,I. Abdülhamit döneminin barok mimari üslubundan çok, II. Mahmut döneminin ampir üslubunu yansıtmaktadır. Yani bugünkü camide, I. Abdülhamit döneminden, saygı ifadesi olarak kullanılan yapım kitabesi dışında bir şey kalmamıştır.

Bir avlu içersinde yer alan cami, kesme taştan, kare planlı,ahşap çatılı olarak inşaa edilmiştir Dışarıdan iki katlı görülen yapının,güney ve batı cephelerinde arazi eğiminden dolayı depo olarak kullanılan yarım bir bodrum katı bulunmaktadır Güney ve batı cepheler,küçük detaylar dışında birbirinin aynısı olup, silmelerle enine bölünmüş olan yüzeyleri, plastırlarla hareketlilik kazanmıştır Plastırlar arasında kalan pencerelerden alt katta olanlar dikdörtgen, üst katta olanlar ise yuvarlak kemerlidir.

Yapının kuzeye bakan giriş cephesi ise daha yalın bir görünüme sahip olup, burada bulunan üst kat pencereleri de dikdörtgen biçimlidir. Mihrap eksenindeki I Abdülhamit dönemi kitabesini taşıyan kapı, hafif dışa taşkındır. Caminin alçak kare pabuç üzerinde, silindirik gövdeli, tek şerefeli narin minaresi giriş cephesinin sağ köşesinde yükselmektedir Akantus yaprağı ve değişik süsler ile hareket kazandırılan minare,muhtemelen 19. yüzyılda onarım geçirmiştir.

Caminin Muvakkithane caddesine bakan doğu cephesine bitişik olarak yapılan ve bütün cepheye yayılan Hünkar kasrı da iki katlıdır Müstakil bir girişi olan kasrın, güneyden ve kuzeyden merdivenlerle ulaşılan giriş kapısında, altı sütun tarafından taşınan ve üst katta dışarı doğru çıkma yapan, sultanın dinlenme odası olarak kullandığı bölüm yer almaktadır. Bu bölüm dışında, odaların ve her iki katın plan olarak pek bir farkı yoktur Dönemin sivil mimarisini yansıtan Hünkar kasrının üst katına, çift kollu ahşap bir merdivenle ulaşılır .Günümüzde sadece çok kalabalık günlerde ibadete açılan Hünkar kasrı, camiye, alt ve üst katlarda yer alan kapılarla bağlanmaktadır Bu bağlantıya imkan veren galeri ise, ikisi duvara gömülü, sekiz sütun tarafından taşınmaktadır ve güney ucunda, madeni şebekelerle camiden kısmen soyutlanmış, Hünkar mahfili yer almaktadır

Mahfil bölümü “L” şeklinde, üst katta doğu ve kuzey kanatlarla devam etmektedir. Son cemaat yerinin üst katı, camiye doğrudan açılan, iki uçtan merdivenlerle ulaşılan mahfil şeklinde değerlendirilmiştir. Harem kapısının üst kısmı, kavisli bir balkon şeklinde caminin içine uzanmaktadır ve müezzin mahfili olarak kullanılmaktadır.

Caminin içinde, doğu ve kuzey kanatlarda kullanılmış olan sütunlar, batı ve güney kanatlarda üst kat pencereleri arasında, yüzeysel sütunlar halinde devam etmektedir. Bu sütunların üstleri yeşil porfir yada dalgalı mermer tonlarında boyanmıştır. Mahfili taşıyan sütunlarda ise akantus yapraklı, üst kattakilerde ise kompozit başlıklar kullanılmıştır. Hünkar mahfilinde sütunların arasındaki açıklıklara yerleştirilmiş olan, ampir üslupta, bitkisel bezemeli, yaldız kaplı üç adet madeni şebekesi, II Mahmut döneminin tipik süsleme öğelerinden olan ve “Sultan Mahmut Güneşi” olarak adlandırılan ışınsal motiflerle taçlandırılmıştır. Yıldız şeklindeki yuvarlak çerçeveli ahşap,ajurlu mahfil korkulukları,kesintisiz olarak,batı ve güney cephelerde de,alt ve üst kat pencerelerini ayırarak devam etmektedir.

Dıştan, herhangi bir çıkması olmayan mihrap, içerde kalem işlemeleriyle zenginleştirilmiştir.Stilize çiçek, yaprak ve kıvrık dal motifleriyle hareketlendirilmiş olan mihrap nişinin ortasında, zincirlerle tutturulmuş bir kandil motifi yer almaktadır. Minber ve vaaz kürsüsü ahşap, beyaz boyalı olup,üzerleri zengin bezemelerle tezyin edilmiştir.

Caminin düz ahşap tavanının ortasında,altın yaldızla yapılmış ampir üslubunun karakteristik öğeleriyle oluşturulmuş bir göbek bulunmaktadır.

Günümüzde cami avlusunun kuzeyinde, zaman içersinde pek çok değişiklik geçirmiş binalar, Emirgan karakolu (Çocuk polisi),tuvaletler ve şadırvan bulunmaktadır. Üzerindeki sülüs hatlı iki satırlık manzum kitabeden şadırvanının, Mısır valisi Mehmet Ali Paşa’nın haremi Mümtaz kadın efendinin kalfalarından Rebgigül hanım tarafından yaptırıldığı öğrenilmektedir.Cami avlusu içerisinde, şadırvana yakın bir konumda bulunan Muhtarlık ise buradan taşınarak, Çınaraltı çay bahçelerinin bulunduğu alana taşınmıştır.

Yapı,2009 yılında Acıbadem Gurubu tarafından Kerem Aydınlar anısına, kapsamlı bir onarımdan geçirilmiştir. Bu restorasyon çalışmaları esnasında,camide yangın çıkmış;söndürme çalışmaları sırasında caminin kubbesi çökmüştür.

Paylaşmak ister misiniz ?

Etiketler:

Geri Izleme..

(6) YORUM

  • Zeynep Bilgin
    13 Şubat 2012 at 17:11 |

    Sitenizi yönlendirdiğim, eski bir Emirganlı olan sayın Necat Cilason’dan gelen mektubu paylaşmak istiyorum:

    ÇOK ENTERESAN TEŞEKKÜR EDERİM. BENİM BİR EMİRGANLI OLARAK BUNA İLAVE . EMİRGANDA BU CAMİNİN YAPILMASINA SEBEP ANNEMİN DEDESİ O ZAMAN AKSARAY CAMİLERİ BAŞ İMAMI VE KARDEŞİ PADİŞAHIN MÜZİKAYI HUMAYUN DA ÇALIŞIRKEN PADİŞAHA EMİRGANDA BİR CAMİNİN YAPILMASINI RİCA EDERLER. PADİŞAH I ABDÜLHAMİT KABUL EDER. CAMİNİN İNŞAATINA 1779 DA BAŞLANIR. 1780 DE İNŞAAT BİTER.

    CAMİ YE İLAVETEN EMİRGAN MUVAKKİTHANE SOKAKTA 1 BİRİNCİ İMAMA , 1 İKİNCİ İMAMA, 1 HAFIZA VE 2 DE MÜEZZİNE EV YAPILIR. DEDEMİZ DE EMİRGAN CAMİİNE TAYİN EDİLİR. BİR OĞLU HAFIZ BİR OĞLU DA MÜEZZİNDİR. ŞU ANDA 1 NCİ İMAM EVİ (ALTEMUR KILIÇ EVİ YANINDA) VE DE 1MÜEZZİN EVİ VARDIR. DİĞERLERİ YANMIŞTIR (YANAN HAFIZ EVİNDE EN SON HAFIZTÜRK SANAT MÜZİĞİ SANATÇISI MEFHARET YILDIRIM IN BABASI HAFIZ YUSUF DA YANMIŞTIR).

    BENİM DOĞUMUM 1931 O ZAMAN İSMİ ULUKÖY İDİ. AYNI DEDEMİZİN EMİRGAN ÜSTÜ VE KANLICA DA ÜZÜM BAĞLARI VARİMİŞ. KENDİSİ ATI İLE HACCA GİDERKEN BU İKİ BAĞI DA MEZARLIK OLARAK KULLANILMASINI İSTEMİŞTİR. BÜTÜN SÜLALEMİZ EMİRGAN’DAKİ MEZARLIKTA AMA BU CAMİNİN YAPILMASINA SEBEP OLAN BÜYÜK DEDEMİZ VE KARDEŞLERİ KANLICA MEZARLIĞINDADIR.

    CAMİ İLE BERABER BİR MUVAKKİTHANE (ŞİMDİKİ ÇINARALTININ KÖŞESİNDE) BİR DE ŞU ANDA İKİNCİ VE ÜÇÜNCÜ KAHVELER ARASINDA YAPILAN ŞADIRVAN (ŞİMDİ YOK) BULUNMAKTA İDİ. EMİRGAN’A GİRİŞ CADDESİNE MUVAKKİTHANE CADDESİ DENMESİ BU SEBEPTENDİR.

    NECAT CİLASON

    • Admin
      13 Şubat 2012 at 17:48 |

      Sayın Zeynep Bilgin,

      Emirgan Camii’nin inşaa edilme sürecini anlatan faydalı bilgileriniz için size ve sizin aracılığınızla Sayın Necat Cilason‘a çok teşekkür ederiz. Bir yeri ya da bir yapıyı, kitaplardan öğrenmenin yanında yaşayanından da öğrenmek, büyük bir keyif ve ayrıcalık…

      Saygılarımızla

  • Tolga
    11 Kasım 2012 at 01:41 |

    Merhaba ;

    Öncelikle bu değerli bilgiler için teşekkür ederım.Benım sizlere bir sorum olacak.En alt resımdeki tarihi yapıl ile ilgili elinizde bir bilgi varmıdır.Caminin yapıldıgı donemdemı yapılmıştır.

    • Admin
      11 Kasım 2012 at 12:24 |

      Tolga Bey,

      Bahsettiğiniz fotoğraftaki yapı, Emirgan Camii Muvakkithanesi’dir. Camii I.Abdülhamit zamanında, muvakkithane ise Sultan Abdülmecit zamanında(1823-1861) inşaa edilmiştir. Ampir üslubundaki muvakkithane, dikdörtgen planlıyken, kenarları pahlanarak bugünkü çokgen haline getirilmiştir.Tek katlı kesme taştan yapı, bugün maalesef bir kafenin mutfağı olarak kullanılmaktadır…

  • Özer Raif
    01 Ocak 2014 at 23:37 |

    Necat Cilason Abimle kıbrıs ve Istanbul’da uzun yıllar dostluğumuz oldu. Değerli eşi Bedriysnım’ın vefatından sonra birbirimizi kaybettik. Buluşmamız için yardımcı olabilir misiniz.
    Saygılarım.
    Özer Raif
    Mağusa, Kıbrıs.

    • Admin
      06 Ocak 2014 at 21:32 |

      Sayın Özer Raif,

      Sitemize yazmış olduğunuz yorumdan sonra Sayın Zeynep Bilgin’e bir e-posta gönderdik ve söz konusu isteğinizi kendisine ilettik. Bize geri dönüş yaptığı takdirde, sizinle e-posta yoluyla iletişime geçeceğiz. Saygılarımızla…

      Filiz-N.Çiğdem Gündüz

YORUMLARINIZ

Ara

Kategoriler

Son Yorumlar

  • Özcan Yıldız: Evet aynen katılıyorum. Geçtiğimiz yaz sezonunda aldığım son moda sarı bluzun kenar...
  • serkan elmas: Yapı 1932 yılında yapıldığı mimari zenginliğini kaybetmiş sanırım,ilk fotoğfaftaki...
  • Feriha Balçık: Cezair Çıkmazında 1952 başından 1989’a kadar ailece Zeki Paşa’ya ait son mülk...
  • Feriha Balçık: Ben Mustafa Zeki Paşa’nın ikinci kızı Seniye Hanımın torunuyum. Anneannem ve kardeşleri...
  • EDWARD CUHACI: 1948 SENESINDE NISANTASHDA ENGLISH HIGH SCHOOL FOR BOYS INGILIZ OKULUNDAN MEZUN OLDUM. ACABA BENI...

Ziyaretçi Bilgileri

  • 1552Bu gönderi:
  • 501Bugün okunanlar:
  • 1636Dün okunanlar:
  • 258Bugünkü ziyaretçiler:
  • 806Dünkü ziyaretçiler:
  • 5Şu an sitede olan ziyaretçiler:

Ülkelere Göre Siteye Erişim

Flag Counter
© Copyright www.degisti.com Bu sitede yayınlanan resimler,yazılar ve diğer dökümanlar sadece bilgilendirme amacı ile yayınlanmaktadır. Site sahibi ve site yazarları, bu sitede yayınlanan herhangi bir içerikten dolayı ortaya çıkabilecek zararlardan sorumlu tutulamaz.Bu sitede kullanılmış olan Marka, Teknoloji ve Ürün adlarının tüm hakları ticari sahiplerine aittir.Bu sitede yayınlanan tüm yazılar/makaleler,videolar ve bilgiler yayınlandığı gibidir. Yazılardaki/makalelerdeki bu bilgilerin zaman içerisinde değişebileceğini, güncelliğini kaybedebileceğini UNUTMAYINIZ.Sitemizde yayinlanan yazıların tüm haklari sahiplerine aittir. Kısmen veya tamamen kopyalayıp kullanan kişiler hakkında cezai ve hukuki işlem yapılacaktır.Bu siteye girmiş herkes bu uyarıyı okumuş ve burada yazan şartları kabul etmiş sayılır. Page Rank