Zarif(Zarifi) Mustafa Paşa Yalısı

Yazar Admin / 19 Ekim 2011. Kategori İSTANBUL'DAKİ TARİHİ YAPILARIN DÜNÜ VE BUGÜNÜ

Zarif Mustafa Paşa Yalısı, Anadoluhisarı’nda(http://www.degisti.com/index.php/archives/15495), Körfez Caddesi üzerinde yer alır. Esat Bey Yalısı olarak da bilinen yapı, Zarif Ongun ve Sedat Hakkı Eldem’e göre XVII. yüzyıl sonunda veya XVIII. yüzyıl  başında inşaa edilmiştir. Behçet Ünsal ise yalının 1792’de inşaa edildiğini, bugünkü şeklini ise XIX.yüzyılın başında aldığını belirtmektedir.

Yapıldığı dönemde,harem, selamlık, mehtabiye ve kayıkhane bölümleri;harem ve selamlık bahçeleri, limonluk ve ahırları ile Boğaziçi’nin en büyük yalılarından biri olan sahilhanenin ilk sahibi Berberbaşı Mustafa Ağazade’dir. Zarif  Mustafa Paşa yalıyı üçüncü sahibinden yani Sultan II. Mahmut’un Kahvecibaşılığını yapan  Kani Bey’den 1848’de satın almış ve yalı 1992 yılına kadar bu ailenin elinde kalmıştır. 2000 yılında ise yalı Demet Sabancı Çetindoğan’ın mülkiyetine geçmiştir.

Zarif Mustafa Paşa Yalısı, Kurtuluş Savaşı sırasında Mustafa Kemal’in arkadaşlarının silahlarının saklandığı depo olarak hizmet vermiştir. I.Dünya Savaşı yıllarında da yalının orta bölümü sahipleri tarafından yıktırılmış; böylelikle harem ve selamlık kısımlarının bağlantısı kalmamış ve iki ayrı yalı meydana gelmiştir.

Bugün Boğaziçi’ne 17 metre cephesi bulunan Zarif  Mustafa Paşa Yalısı, harem, selamlık ve mehtabiye köşkü olmak üzere üç ayrı bölümden meydana gelmiştir.

Geçirdiği onarımlar nedeni ile özgünlüğünü büyük ölçüde yitirmiş olan Mehtabiye Köşkü’nün günümüze ancak bir bölümü gelebilmiştir. Köşk bugün 400 m2 kullanım alanına sahiptir.

1918–1919 yıllarında bir kısmı yıkılan, kalan bölümüne de 1971 yılında bir gemi çarpan harem kısmı maalesef  harem günümüze ulaşamamıştır. Aşı boyalı, iki katlı olan harem bölümünün, ikinci kattaki yaldızlı odasındaki barok süslemeler, ahşap kaplamalar, stalaktitli tavan bordürleri kaynaklarda belirtilmiştir. Zarif Mustafa Paşa Yalısı bu özellikleriyle, Amcazade Hüseyin Paşa yalısı ile benzerlik göstermektedir.

Yalının iyi bir durumda günümüze gelen selamlık kısmı, bazı kaynaklara Zarif Mustafa Paşa’nın torunu olan, Devlet Şurası Azalarından Esat Bey’in ismi ile geçmiştir. Neo-Klasik mimari özelliklerini taşıyan bu yapı, sarı boyalı ve iki katlıdır. Katlar silmelerle birbirlerinden ayrılmıştır. Yalı orta sofalı plan tipinde olup, deniz cephesinde, üçgen alınlıklı konsolların taşıdığı bir bölümle dışarıya taşırılmıştır. Dikdörtgen pencerelerin çoğunlukta olduğu yapıda, denize çıkmalı bölümde yuvarlak kemerli pencerelere de yer verilmiştir. Bu dışa taşkın bölüm, detaylarda ampir üslubu yansıtsa da, yapının genelinde Türk yalı mimarisine sadık kalınmıştır.

Yalının hamamı, sıcaklık ve soğukluktan meydana gelen klasik Osmanlı hamamları  tipindedir.

Mimar Turhan Giritlioğlu bu yalı için “Frontonlu, Avrupa etkili(içten açılan Fransız)pancurlarla cephede yabancı elemanlar var.”,  Mimar Behçet Ünsal ise ”Sağlam olarak kalan selamlık dairesi bugünün Esad Bey Yalısı’dır. Yol açımı sonucu arka bahçesi, limonluk ile mutfak ve ahırları yıkılmış olan (1962) yalı grubunun diğer binaları da yok olmuştur…Bu yalının planı orta sofalı anonim bir sahilhane gibidir…İç mimarisi ise renkli zengin bitkisel motifli nakışlarla süslemelidir…XIX.yüzyılda başlayan Türk eklektizmi ile, burada da uygulanan tarzda klasik mimarimizin yabancılaşmaya yönlendiğine şahit oluyoruz.” demiştir.

Zarif Mustafa Paşa Yalısı’nın alt kat güney köşe odasına, 28 Haziran 1990 günü gemi çarpmış ve yalı bir onarım geçirmiştir.

Zarif_Mustafa_Pasa_Yalisi_Esat_Bey_Yalisi_Zarifi_Mustafa_Pasa_Yalisi_12_Nisan_2013

Zarifi_Mustafa_Pasa_Yalisi_Esat_Bey_Yalisi_Zarif_Mustafa_Pasa_Yalisi_12_Nisan_2013

zarif_mustafa_pasa_yalisi_2014

 

Kaynakça:

O.Erdenen, Boğaziçi Sahilhaneleri II Avrupa Yakası, Kültür Yayınları A.ş., İstanbul 2006,s.142-152

emlakhaberleri.com

Paylaşmak ister misiniz ?

Etiketler:

Geri Izleme..

YORUMLARINIZ

Kategoriler

Son Yorumlar

  • Şaban Tufanoğlu: Çok güzel bir çalışma olmuş.. Emeği geçenleri teprik ediyorum…
  • Neşe KORTEL: Merhaba, Ben Küçükçekmece Belediyesi Geleneksel Sanatlar Akademisi çini bölümü 3. sınıf...
  • Mevlüt: Her hayat bir gizemli anıt ruhumuzun derinliklerinde. Göklerdeki arşiv kayıtlarına bir ulaşabilsek! Neler...
  • Fatma Erkman: İngiliz Bahriye Hastanesi fotoğraflarını akademik bir çalışmada kullanmak için kimden izin almalıyım?...
  • Maria: Bu dosya için çok teşekkür ederim Mustafa bey.
  • Necati Aksüt: Merhaba, Ortaköy’ün geçmişini belgelemek ve bir kitap haline getirmek için uzun zamandır uğraş...
  • Arzu oksuz: Ben Elmadağ da doğdum .. büyüdüm. . 1973 doğumluyum. . Yazıları okudum çok üzüldüm. . Sihirli değneği...
  • mustafa birer: Bu adreste de el çizimi plan mevcut: https://www.sanatinyolculugu.c om/eski-imaret-cami-pantepo...
  • mustafa birer: Bu yapı hakkında bir y.lisans tezi hazırladım. İlgilenenler için; https://polen.itu.edu.tr/ha...
  • Alp TARI: Sayin Ozlem Bey iletinizi cok uzun zamandan sonra ( 4 Aralik 2016 dan 26 Subat 2019 a )okudum. Acaba bana...

altbolum

© Copyright www.degisti.com Bu sitede yayınlanan resimler,yazılar ve diğer dökümanlar sadece bilgilendirme amacı ile yayınlanmaktadır. Site sahibi ve site yazarları, bu sitede yayınlanan herhangi bir içerikten dolayı ortaya çıkabilecek zararlardan sorumlu tutulamaz.Bu sitede kullanılmış olan Marka, Teknoloji ve Ürün adlarının tüm hakları ticari sahiplerine aittir.Bu sitede yayınlanan tüm yazılar/makaleler,videolar ve bilgiler yayınlandığı gibidir. Yazılardaki/makalelerdeki bu bilgilerin zaman içerisinde değişebileceğini, güncelliğini kaybedebileceğini UNUTMAYINIZ.Sitemizde yayinlanan yazıların tüm haklari sahiplerine aittir. Kısmen veya tamamen kopyalayıp kullanan kişiler hakkında cezai ve hukuki işlem yapılacaktır.Bu siteye girmiş herkes bu uyarıyı okumuş ve burada yazan şartları kabul etmiş sayılır. Page Rank