Kıbrıslı Yalısı

Yazar Admin / 18 Mayıs 2011. Kategori İSTANBUL'DAKİ TARİHİ YAPILARIN DÜNÜ VE BUGÜNÜ

Kıbrıslı Yalısı-Sadrazam Kıbrıslı Mehmet Emin Paşa Yalısı, Kandilli’de(https://www.degisti.com/index.php/archives/2507) Göksu Caddesi üzerinde yer alır.  64 metre ile Boğaz’ın en geniş cepheli yalısı olan Kıbrıslı Yalısı, 18.yüzyılın son çeyreği inşaa edilmiştir. Selamlık salonu ve yazlık divanhanesi, yapıya 19.yüzyılda eklenmiştir.

Boğaziçi’nden(https://www.degisti.com/index.php/archives/511) söz eden eski kaynaklarda, yalının ilk sahibi  I. Abdülhamit (1725–1789) devri sadrazamlarından İzzet Mehmet Paşa olarak geçer. İzzet Mehmet Paşa, Kara Vezir adı ile anılan Silahtar Mehmet Paşa’nın ölümünden sonra ikinci kez sadrazamlığa getirilmiştir. Bu sebeple yalı ”Kara Vezir Yalısı” olarak da anılmaktadır.

İzzet Paşa, 1783’de Belgrat valisi iken vefat edince, yalı oğlu Sait Mehmet Bey’e geçmiştir. Sait Mehmet Bey bir süre oturduğu yalıyı, 1794’de Sadrazam İzzet Emin Paşa’ya yalıyı yılında kiralamıştır. Sait Mehmet Bey’in ölümünden sonra oğlu Mehmet Ataullah Bey’in ikamet ettiği yalı, Ataullah Bey’in ölümünden sonra 1840 yılında, üç sultana sadrazamlık ve Rusya büyükelçiliği yapmış olan Kıbrıslı Mehmet Emin Paşa’ya satmışlardır. Kıbrıslı Mehmet Paşa 1871 yılında ölünce, oğlu olmadığı için yalı Moralı Müşir Tosun Paşa’nın oğlu Mustafa Sadettin Paşa’ya geçmiştir.

Sahilhanenin selamlık bahçesinin demir parmaklıkları, 1896 depreminde yıkılmıştır. III. Selim zamanında ressam F.Praault’un çizdiği karakalem bir Boğaziçi resminde, Kıbrıslı Yalısı’nın orta kısmının yüksek, iki yanlarının alçak daireler halinde olduğu görülmektedir. XIX. yüzyılın başlarında, yalının kuzey tarafına bir takım eklemeler yapıldığı da anlaşılmaktadır. Yalı, XIX. yüzyıl Ampir görünümünü 1900 onarımında almıştır. Güney kısmında yer alan harem kısmı geçirdiği yangından sonra 1975 senesinde restore edilmiştir.

 

Bugün yalının üçte birinde Alev-Halis Komili çifti, diğer bölümlerinde ise Ömer Üründül ve Dirvana Aileleri ikamet etmektedir.

Yapı, selamlık, ortada mabeyn, yanda yer alan harem bölümleri ve çıkmalı köşe odaları ile üçlü sofa düzeninden oluşan, büyük sahilsaray tipolojisinin günümüze kalabilen en erken örneklerinden biridir. Dış duvarları çıralı çam kaplama, iç duvarları bağdadi yalıda, alt katta 15, üst katta 6 oda olmak üzere toplam 21 oda bulunmaktadır.

Kıbrıslı Yalısı, kendi içinde iki bölümlü haremi ve selamlık kısmı olmak üzere iki ayrı kısımdan meydana gelmiştir. Üç sofalı plan tipinde olan yalıda,  orta sofanın bulunduğu kısım iki katlı, diğerleri tek katlıdır. Yalının güney bölümü, 1975 yılında, dış görünümü korunarak yeniden beton ve tuğladan inşaa edilmiştir. Harem kısmının bulunduğu iki katlı bölümde, orta sofada, üst kata çıkan iki taraflı bir merdiven bulunmaktadır.

Yalının en iyi korunmuş bölümü olan selamlığa, bahçe tarafından dört sütunlu bir portikten girilmektedir. Selamlık sofası korint başlıklı sütunlara ve duvarlara dayanan bir tonozla örtülmüştür. Buradaki mutfak, tuvalet ve banyo yakın tarihlerde yenilenmiştir. Selamlık kısmına XIX. yüzyılda bir limonluklu ve bir divanhane eklenmiştir. Divanhanede, üzeri salkım ve asma yapraklı motiflerle süslü, fıskiyeli bir havuz bulunmaktadır. Selamlık odalarının tavanlarında alçı kabartmalı bitkisel motifli süslemeler, deniz ve bahçe tarafındaki eyvanların tavanlarında ise ahşap kabartmalı süslemeler yer alır. Yalının cephesi çıkmalarla hareketlendirilmiş; ince uzun pencerelerle aydınlatılmıştır.

Zaman içinde sahilhanenin bazı bölümleri yıkılmış, bazı bölümleri onarım görmüş dolayısıyla yapı özgünlüğünden  uzaklaşmıştır. Bahçesinde bulunan ve XVIII. yüzyılın sonlarında yapılmış olan, iki katlı bina, yol yapılırken yıkılmıştır. Yalı bahçesinden yalnızca mermer musluk ve dilimli havuzu günümüze gelebilmiş; kayıkhanesi de yıkılmıştır. Ayrıca yalının üç büyük hamamı da günümüze ulaşamamıştır.

Behçet Ünsal Kıbrıslı Yalısı ile ilgili  ”Yalı yayvan planı, deniz üstü çıkmalı oluşu, dekorasyonda Avrupai eğilime karşın planda ve cephelerde yerel stili koruması vs. nedenleriyle dikkata layıktır…”demiştir.

  kibrisli_yalisi_haziran_2014

kibrisli_yalisi_eylul_2015

Kaynakça:

O.Erdenen, Boğaziçi Sahilhaneleri I Anadolu Yakası, Kültür A.Ş, İstanbul 2006, s.180-184

Paylaşmak ister misiniz ?

Etiketler:

Geri Izleme..

YORUMLARINIZ

Kategoriler

Son Yorumlar

  • ENGİN: BEN BU YOKUŞU ÇOK İYİ BİLİRİM ÇÜNKÜ O YOKUŞUN BAŞINDAKİ OKULDA OKUDUM YENİ HALİDE ÇOK GÜZEL VE ÇOK GENİŞ...
  • Ramazan: İçeriğiniz ve emeğiniz teşekkürlerimi iletiyorum. Ayrıca sitenizi yeni keşfetmekten dolayı çok üzgünüm....
  • Sevinç Çokum: Eşim Rıfat İzzet Çokum’un doğduğu ev, Cezayir Sokağında 3 numaralı evdir, sokağın başında, Madam...
  • Arif: İyi akşamlar.konuyu hortlatmak gibi olacak ama aradan geçen senelerde ş İşler iyiye gideceğine kötüye gitmiş....
  • digi: Tezer abi , ben de mektepliyim , sizden 9 sene sonrayım , sanırım piç sinan, rahmetli barış abilerin...

Ülkelere Göre Siteye Erişim

Flag Counter

altbolum

© Copyright www.degisti.com Bu sitede yayınlanan resimler,yazılar ve diğer dökümanlar sadece bilgilendirme amacı ile yayınlanmaktadır. Site sahibi ve site yazarları, bu sitede yayınlanan herhangi bir içerikten dolayı ortaya çıkabilecek zararlardan sorumlu tutulamaz.Bu sitede kullanılmış olan Marka, Teknoloji ve Ürün adlarının tüm hakları ticari sahiplerine aittir.Bu sitede yayınlanan tüm yazılar/makaleler,videolar ve bilgiler yayınlandığı gibidir. Yazılardaki/makalelerdeki bu bilgilerin zaman içerisinde değişebileceğini, güncelliğini kaybedebileceğini UNUTMAYINIZ.Sitemizde yayinlanan yazıların tüm haklari sahiplerine aittir. Kısmen veya tamamen kopyalayıp kullanan kişiler hakkında cezai ve hukuki işlem yapılacaktır.Bu siteye girmiş herkes bu uyarıyı okumuş ve burada yazan şartları kabul etmiş sayılır. Page Rank