Aya İrini Kilisesi – Hagia Eirene

Yazar Admin / 22 Nisan 2011. Kategori İSTANBUL'DAKİ TARİHİ YAPILARIN DÜNÜ VE BUGÜNÜ

Topkapı Sarayı’nın dış avlusunda ve Sur-u Sultani’nin içinde yer alan Aya İrini Kilisesi -Hagia Eirene(Kutsal Barış) Kilisesi,I.Justinianus (527-565) zamanında inşaa edilmiştir.Yapının bulunduğu yerdeki ilk  Aya İrini Kilisesi ise IV.yüzyılın başlarında, İmparator Konstantin zamanında,Roma döneminden kalma bir mabedin üzerine yapılmıştır. Bu ilk kilise,532 deki Nika isyanında yanınca,İmparator I.Justinianus Ayasofya ile beraber Aya İrini’yi de yeniden inşa ettirmiştir.Kilise,İstanbul’da bulunan en eski Bizans kilisesi olması yanında, Ayasofya’dan sonraki en büyük Bizans kilisesidir.

İlk devir Bizans Mimarisi özelliklerini gösteren kilisenin,zemini üç nefli bir bazilika,üst katı ise kapalı Yunan haçı planındadır.100 x 32m. lik ölçüsüyle devrinin en büyük yapılarından biri olan Aya İrini’nin,orta mekanının üzeri 15m. çapında,35 m. yüksekliğinde dört büyük fil payenin taşıdığı,içten yarım yuvarlak,dıştan ise yüksek kasnaklı bir kubbe ile örtülmüştür. Yapının ana kubbesinin yanında,narteksin üzerini örten basık ve yayvan tonoz diyebileceğimiz ikinci bir kubbesi daha vardır. Bu ikisinin dışında kalan yerlerin üzerleri tonozlarla örtülmüştür.

Orta mekanın iki yanında üst katta sütunların taşıdığı galeriler bulunmaktadır.Üst kattaki sütunların taşıyıcı özelliği bulunmamaktadır.Kilisenin apsisi, içeriden yarım daire şeklinde olup,dışarıdan üç cephelidir. Cephelerinde birer penceresi olan apsisin oldukça kalın duvarları arasına bir metre genişliğinde kemerli bir dehliz yerleştirilmiştir. Apsisdeki oturma kademeleri bu dehlizin üzerine oturtulmuştur. Ana mekandan beş kapıyla geçilen nartex bölümü,yanlara biraz taşkındır ve atriuma  beş kapıyla açılmaktadır.Atrium kısmı,Türk devrinde bir sıra revak eklenmesiyle daralmış,özgün durumunu kaybetmiştir.Yapıya giriş kuzey yönünde sonradan açılmış bir kapı ile sağlanmaktadır

588’deki konsil toplantısı bu kilisede yapılmıştır. 738 yılındaki depremde büyük zarar gören kilise tekrar onarılmış ve yapıya yeni ilaveler yapılmıştır. Bu tamir esnasında,kilisenin hemen hemen tüm tavanı ve apsisleri fresk ve mozaiklerle süslemiştir. İkonaklazma (726-843) devrinde bu fresk ve mozaikler sökülmüş;apsis yarım kubbesinin içindeki “Haç “ yapılmıştır.IX.yüzyılda yapı,bir deprem sonrası tekrar yenilenmiştir.

Bizanslıların patrikhane şapeli diye niteledikleri Aya İrini Kilisesi, İstanbul’un fethinden sonra camiye çevrilmediği için mimari açıdan pek değişmeden günümüze ulaşabilmiştir. Fetihten  sonra cephane olarak kullanılan kilise,III. Ahmet(1703-1730) döneminde ise Harbiye Nezaretinin silah ambarı olarak kullanılmıştır.Bu dönemde yapının  kuzey yönündeki bir kapısı üzerine de “Darü’l-esleha “( Silahhane) yazılı 1726 tarihli bir kitabe eklenmiştir.

Türkiye’deki ilk müze,Sultan Abdülmecit (1839-1861) zamanında,Tophane Müşiri Fethi Ahmet Paşa tarafından burada açılmıştır. Osmanlı İmparatorluğu’nun çeşitli yerlerinden gönderilen eserler Mecma-i Esliha-i Atika (Eski Silahlar Koleksiyonu) ve Mecma-i Asar-ı Atika (Eski Eserler Koleksiyonu) isimleri altında iki ayrı bölüm olarak Aya İrini’de toplanmıştır. 1869’da  yapıdaki arkeolojik eserler Çinili Köşk’e taşınmıştır.1908’de çeşitli tarihsel malzemenin depolanmasıyla,Aya İrini Kilisesi’nde yeni bir müze oluşturulmuş ;açılan bu müze 1949’a kadar Askeri Müze olarak hizmet vermiştir. Harbiye’deki Askeri Müze’nin açılışından Aya İrini Kilisesi boşaltılmış ve 1939 da Ayasofya Müzesine bağlanmıştır. 1958,1961 yıllarında da onarım geçiren yapının,1974-76 yılları arasında yapılan çalışmalarda,nemden arındırmak amacıyla çevresindeki toprak dolguları kaldırılmıştır.

Aya İrini,1983’den beri birçok sanat etkinliğine ev sahipliği yapmaktadır. Bu etkinlikler dışında yapı ziyaretçilere kapalıdır. Sadece,alınan özel izinle kilisenin içine girilebilmektedir.

Paylaşmak ister misiniz ?

Etiketler:

Geri Izleme..

(3) YORUM

  • ayfer
    21 Kasım 2011 at 21:30 |

    Kapalı Yunan Hacı Planı’nın öncülerinden olan yapının kubbesi 4 beşik tonozla taşınıyor. Sütunlar ise galeriyi taşıyor. Yani sütunlar olmasa dahi kubbe yıkılmaz. Yapının alt bölümünde 6.yy duvar dokusu, yukarı bölümünde ise 8. yy duvar dokusu ayırt edilmekte.

    740 depreminde Aya İrini’nin bir kısmı çöküyor ve yeniden yapılışı İkonoklazma (Resim Kırıcı) Dönemî’ne denk geldiği için, dönemi temsil eden haç, üst örtü planında kullanılırken apsis yarım kubbesi içinde de süsleme detayı olarak kullanılıyor.

    Etrafında iki sıra yazıtı ve mozaik bulunan Haç, merdivenli bir kaide üzerinde yer almakta. Haçın kollarındaki damlalar bize İkonoklast devrinde olduğunu anlatmakta.

  • Hüseyin
    24 Aralık 2013 at 17:44 |

    Ayfer hanım bu yapı hakkında bazı sorularım var yardımcı olabılır mısınz?

  • Merve
    30 Aralık 2016 at 19:01 |

    Yapı 2014 yılında yeniden ziyarete açılmış.

YORUMLARINIZ

Kategoriler

Son Yorumlar

  • ENGİN: BEN BU YOKUŞU ÇOK İYİ BİLİRİM ÇÜNKÜ O YOKUŞUN BAŞINDAKİ OKULDA OKUDUM YENİ HALİDE ÇOK GÜZEL VE ÇOK GENİŞ...
  • Ramazan: İçeriğiniz ve emeğiniz teşekkürlerimi iletiyorum. Ayrıca sitenizi yeni keşfetmekten dolayı çok üzgünüm....
  • Sevinç Çokum: Eşim Rıfat İzzet Çokum’un doğduğu ev, Cezayir Sokağında 3 numaralı evdir, sokağın başında, Madam...
  • Arif: İyi akşamlar.konuyu hortlatmak gibi olacak ama aradan geçen senelerde ş İşler iyiye gideceğine kötüye gitmiş....
  • digi: Tezer abi , ben de mektepliyim , sizden 9 sene sonrayım , sanırım piç sinan, rahmetli barış abilerin...

Ülkelere Göre Siteye Erişim

Flag Counter

altbolum

© Copyright www.degisti.com Bu sitede yayınlanan resimler,yazılar ve diğer dökümanlar sadece bilgilendirme amacı ile yayınlanmaktadır. Site sahibi ve site yazarları, bu sitede yayınlanan herhangi bir içerikten dolayı ortaya çıkabilecek zararlardan sorumlu tutulamaz.Bu sitede kullanılmış olan Marka, Teknoloji ve Ürün adlarının tüm hakları ticari sahiplerine aittir.Bu sitede yayınlanan tüm yazılar/makaleler,videolar ve bilgiler yayınlandığı gibidir. Yazılardaki/makalelerdeki bu bilgilerin zaman içerisinde değişebileceğini, güncelliğini kaybedebileceğini UNUTMAYINIZ.Sitemizde yayinlanan yazıların tüm haklari sahiplerine aittir. Kısmen veya tamamen kopyalayıp kullanan kişiler hakkında cezai ve hukuki işlem yapılacaktır.Bu siteye girmiş herkes bu uyarıyı okumuş ve burada yazan şartları kabul etmiş sayılır. Page Rank